Meta'nın 30 Ekim şartları: kazıma maddesi ve robots.txt

Web sitenize bağlı bir Facebook Sayfası, Instagram profili, WhatsApp kanalı ya da reklam hesabı varsa Meta’nın yeni ticari şartları sizi ilgilendiriyor. Şartlar 30 Ekim 2026’da yürürlüğe giriyor ve Meta’nın hesabınızla ilişkili sitelere tarayıcı göndermesine izin veren bir madde içeriyor. Meta maddeyi bir kez yeniden yazdı, hukukçular hâlâ geniş olduğunu söylüyor. Aşağıda maddeyi, değişikliği, kimin ne dediğini ve robots.txt’de hangi tarayıcıları adlandırabileceğinizi bulacaksınız. Bu yazı hukuki tavsiye değildir.

Meta’nın yeni kazıma maddesi ne diyor?

Meta’ya ya da adına hareket edenlere sitelerinizde bot ve tarayıcı çalıştırma yetkisi veriyor. Meta’nın kendi önizleme sayfasındaki metne göre; “ürün veya hizmetlerinizle ilişkili” (“associated with your products or services”) “alan adlarına, web sayfalarına veya URL’lere” erişmesi, bunları dizinlemesi, önbelleğe alması, toplaması veya taraması ve bunlardan “düzenli olarak güncelleme çekmesi” için “otomatik yazılım” (kazıyıcılar, botlar, örümcekler, tarayıcılar, user agent’lar) kullanmasına izin veriyorsunuz. Madde Meta’ya test kimlik bilgileri oluşturma izni de veriyor. Ticari Şartlar, Meta ürünlerinin iş veya ticari amaçla kullanımına uygulanıyor; Meta’nın sayfası bunun reklam veya pazarlama araçlarını kullanmayı içerdiğini söylüyor. Nieman Lab, neredeyse her haber kuruluşunun en az bir iş hesabı olduğunu belirtiyor. PPC Land ise şartların “ürün veya hizmetlerinizle ilişkili” ifadesini ve test kimlik bilgilerinin ne olduğunu tanımlamadığına dikkat çekiyor.

Nieman Lab’in haberinden sonra ne değişti?

Meta “train” kelimesini çıkardı ve amaçları daralttı. Nieman Lab özgün metni 15 Ekim Perşembe günü haber yaptı. Nieman Lab’in 17 Ekim tarihli takip haberine göre Meta, 16 Ekim Cuma öğleden sonra yayımladığı revizyonda izin verilen kullanımlar listesinden “train” kelimesini çıkardı ve bu kullanımları tüm Meta ürünleri yerine “advertising and business products” ile sınırladı. Özgün metin, Meta Company Products’ı “provide, develop, improve, research, train, and maintain the integrity of” amaçlarıyla kullanmaya izin veriyordu. Revize metin, “provide, develop, improve, research, and maintain advertising and business products” ile Meta ürünlerinin bütünlüğünü ve güvenliğini kapsıyor.

Nieman Lab, mevcut şartların bu tür kazımaya yalnızca bir hesap reklam çalıştırmak için Meta’nın üretken yapay zeka özelliklerini kullandığında ve yalnızca “optimize your ads” amacıyla izin verdiğini yazıyor. Yeni metin bunu genel şartlara taşıyor.

Meta ve hukukçular ne diyor?

Meta bunun bir birleştirme olduğunu söylüyor, uzmanlar ise ifadenin hâlâ geniş kapsamlı olduğunu söylüyor. Bir Meta sözcüsü Nieman Lab’e, güncellemenin “Ad Creative Generative AI Terms”i genel şartlara kattığını, “robots.txt tercihlerine uyulduğunu” ve revizyonun bunun yeterince açık olmaması nedeniyle yapıldığını söyledi. Sözcü ayrıca güncellemenin haber sitelerini kazımakla ilgili olmadığını belirtti. PPC Land, Meta’dan Andy Stone’un 16 Ekim’de X’te haberlerin yanlış olduğunu söylediğini aktarıyor; bunu doğrudan görmedik.

Nieman Lab’e konuşan üç hukuk uzmanı revizyonun sorunu çözmediğini söyledi:

• Matt Topic, Loevy & Loevy’de medya ve fikri mülkiyet avukatı: “business product” tanımlı bir terim değil ve “develop” kelimesi “train”i kapsayacak kadar geniş.
• James Grimmelmann, Cornell Hukuk Fakültesi: “ürün veya hizmetlerinizle ilişkili” kapsamı Meta’nın tüm siteleri kazımasına hâlâ izin verir.
• Benjamin Sobel, Wisconsin Üniversitesi hukuk profesörü: robots.txt bir tercihi belirtir; yasal olarak bağlayıcı değilse yine de yok sayılabilir.

Avrupa Yayıncılar Konseyi AB düzenleyicilerine başvuracağını, Birleşik Krallık News Media Association hükümete müdahale çağrısı yaptığını, ABD’deki News/Media Alliance ise şartları “outrageous and probably illegal” diye nitelediğini açıkladı; hepsi Nieman Lab’in aktardığı şekilde. Bunlar savunuculuk pozisyonları, hüküm değil.

Opt-out yapabilir misiniz, robots.txt işe yarar mı?

30 Ekim’den önce hayır; robots.txt ise bir sözleşme maddesi değil, Meta’nın belirttiği cevap. Nieman Lab, iş hesapları için yeni şartlar yürürlüğe girmeden önce opt-out seçeneği olmadığını ve revize şartlarda robots.txt’ye uyulacağına dair bir ifade bulunmadığını bildiriyor. PPC Land şartları okuyarak, bildirimden sonra Meta’nın iş ürünlerini kullanmaya devam etmenin kabul sayıldığını ve reddetmenin tek yolunun bu ürünleri kullanmayı bırakmak olduğunu söylüyor. Meta, site sahiplerinin tarayıcısını robots.txt ile devre dışı bırakabileceğini söylüyor. Bu tercihin sözleşmenin önüne geçip geçmeyeceği, henüz sınanmamış bir hukuki soru.

Meta’nın hangi tarayıcılarını engelleyebilirsiniz?

Meta’nın geliştirici sayfası beş ajan listeliyor ve iki istisna dışında tarayıcılarının robots.txt’ye uyduğunu söylüyor. Sayfayı özetleyici bir fetch ile okuduk; canlı bir dosyayı düzenlemeden önce sayfanın kendisine bakın.

• facebookexternalhit, paylaşılan bağlantılar için önizleme oluşturur. Meta, kötü amaçlı yazılım taraması gibi güvenlik kontrollerinde robots.txt’yi atlayabileceğini söylüyor.
• meta-webindexer, Meta AI arama sonuçlarını iyileştirir. İzin vermek Meta’nın içeriğinize atıf yapmasına ve bağlantı vermesine yardım eder.
• meta-externalads, reklam ve iş ürünlerini destekler.
• meta-externalagent, temel yapay zeka modellerinin eğitimini ve içerik dizinleyerek ürünlerin iyileştirilmesini destekler.
• meta-externalfetcher, ajan özellikleri için kullanıcı isteğiyle bağlantıları çeker. Meta, robots.txt’yi atlayabileceğini söylüyor.

Bir tarayıcı için kural şöyle görünür:

User-agent: meta-externalagent
Disallow: /

Meta, tarayıcıların robots.txt’yi 24 saate kadar önbelleğe alabileceğini söylüyor. Engellemenin bedelleri var: facebookexternalhit’i engellemek büyük olasılıkla sayfalarınız paylaşıldığında bağlantı önizlemelerini bozar, meta-webindexer’ı engellemek Meta AI’ın sizi onun üzerinden anmasını önler. Reklam verenler meta-externalads’i engellemeden önce düşünmeli. Yeni maddenin hangi tarayıcıları kapsadığı bizim sorumuz, Meta’nın söylediği bir şey değil.

Şartlarda hâlâ bilinmeyenler neler?

• “Ürün veya hizmetlerinizle ilişkili” ifadesinin neyi kapsadığı. Metin tanımlamıyor.
• robots.txt’nin sözleşmenin önüne geçip geçmediği. Revize metin bunu söylemiyor.
• “Business product”ın ne sayıldığı. Nieman Lab’e göre Meta şu an örnek olarak reklamları, Meta Business Tools’u ve Meta Business Suite’i sayıyor.
• Metnin her bölgede aynı olup olmadığı. Aşağıdaki nota bakın.
• Meta’nın 30 Ekim’den önce şartları yeniden değiştirip değiştirmeyeceği ve düzenleyicilerin nasıl yanıt vereceği.

Akılda tutulması gerekenler

Bunlar bizim gözlemlerimiz:

• “Train” kelimesi gitti, kapsam gitmedi. Kapsam aynı ve amaçlar yalnızca reklamdan geniş.
• Belirtilen tercih bir sözleşme maddesi değildir. Meta’nın robots.txt açıklaması bir sözcüden geliyor, revize metinden değil.
• İş hesaplarınızın hangi alan adlarına işaret ettiğine bakın. Bir Sayfa veya reklam hesabına bağlı site, “ilişkili”nin en net örneği.
• Önizleme sayfasında eski ifadeyi gördük. Meta’nın önizleme sayfasını 18 Ekim’de yerel saatle yaklaşık 17:40’ta Türkiye’den bir tarayıcıyla açtığımızda madde hâlâ “research, train and maintain the integrity of” diyordu ve İngiliz imlası kullanıyordu. Nieman Lab revize metni ABD imlasıyla alıntılıyor. Bu bölgesel bir sürüm ya da güncelleme gecikmesi olabilir. ABD sürümünü göremedik, bu yüzden Meta’nın güncellemediğini iddia etmiyoruz.

Editoryal inceleme: 18 Ekim 2026 (AI). Meta’nın Ticari Şartlar önizleme sayfası (tarayıcıda açıldı), Nieman Lab’in 17 Ekim takip haberi (tarayıcıda açıldı), PPC Land ve Meta’nın tarayıcı sayfası (her biri özetleyici bir fetch ile okundu) üzerinden hazırlandı. Nieman Lab’in ilk haberi açılmadı. Meta ile iletişime geçmedik ve Meta sistemlerinin gerçekte nasıl davrandığını doğrulamadık. Bu hukuki tavsiye değildir.