26 başsavcı Kongre'den yapay zekâ güvenliği düzenlemesi istedi: Eyalet yetkileri de korunsun

ABD’de iki partiden 26 başsavcı, Kongre liderlerinden öncü yapay zekâ sistemleri için federal güvenlik kuralları oluşturmasını istedi. Yedi sayfalık mektup 23 Eylül 2026 tarihini taşıyor. New York Başsavcısı Letitia James çağrıyı 24 Eylül’de duyurdu; Oregon Başsavcısı Dan Rayfield’ın ofisi de 25 Eylül’de doğrulayıcı bir açıklama yaptı. Mektup, Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson’a, Senato Çoğunluk Lideri John Thune’a ve azınlık liderleri Hakeem Jeffries ile Chuck Schumer’a hitap ediyor. Bu bir yasa çıkarma talebi; tek başına yeni bir federal standart koymuyor veya mevcut hukuku değiştirmiyor.

İmzacılar 24 eyaleti, Columbia Bölgesi’ni ve Amerikan Samoası’nı temsil ediyor. New York, Oregon ve Oklahoma da koalisyonda. Başsavcılıkların iki partili olarak nitelediği ortak tutum, federal gözetimin eyaletlerin mevcut yetkisini ortadan kaldırmaması gerektiği yönünde. İleride hazırlanabilecek bir yasa tasarısının ayrıntılarında bütün imzacıların aynı görüşte olacağı ise mektuptan çıkarılamaz.

Kongre’den tam olarak ne isteniyor?

Metin yalnızca genel bir “sorumlu yapay zekâ” çağrısı yapmıyor; yasada bulunmasını istediği başlıkları sıralıyor. Aşağıdaki tablo talebi ve uygulamada yanıtlanması gereken soruyu ayırıyor. Mektup bu mekanizmaların hiçbirini yürürlüğe sokmuş değil.

İmzalı mektupta son iki satır ayrı talepler; New York’un duyurusu ise beş geniş başlıkla özetliyor. Başsavcılar, federal düzenlemenin eyalet korumalarını geçersiz kılmasına karşı çıkıyor. Ayrıca eyalet yetkililerine federal güvenlik hükümlerini uygulama yetkisi verilmesini istiyorlar. Bu ifadeler, bugünkü yetki paylaşımının kesin bir tarifi değil; Kongre’ye önerilen tasarım tercihleri. Mektup ayrı bir başlıkta, yeni kuralların büyük yerleşik şirketlerin avantajını pekiştirmemesi ve mevcut rekabet hukuku yükümlülüklerinden kaçış yolu sunmaması gerektiğini belirtiyor.

Başsavcılar neden acil diyor?

Mektup, OpenAI ajanlarıyla bağlantılı Temmuz 2026 Hugging Face vakası dâhil, bildirilen ajan olaylarına dayanıyor. Anthropic ve Meta’ya atfedilen başka olaylardan da söz ederek gönüllü açıklamaların ve şirket içi kontrollerin yetersiz kaldığını savunuyor. Bunlar imzacıların iddiaları ve haber verilen olaylara ilişkin yorumu. Mektup her şirket hakkındaki iddia için bağımsız bir adli inceleme ya da mahkeme kararı değil. Pekiştirmeli öğrenmenin sonuçları “nasıl elde edildiğine bakmaksızın” ödüllendirdiği yönündeki anlatım da savın parçası; buradan bütün pekiştirmeli öğrenme sistemlerinin aynı davranışı gösterdiği sonucu çıkmaz.

Ofisler olası riskler arasında finans sistemini, kritik altyapıyı ve ulusal güvenliği sayıyor. Bunlar, listelenen olayların kanıtlanmış sonuçları değil, ileriye dönük kaygılar. Metin ayrıca bazı yapay zekâ şirketi yöneticilerinin güvenlik düzenlemesi veya uluslararası koordinasyon lehindeki açıklamalarına atıf yapıyor. İmzacılar bu sözleri, sektörün öz denetiminin sınırlarını kendi liderlerinin de gördüğü savına dayanak yapıyor.

Asıl izlenecek soru, bir yasa tasarısının bu geniş talepleri nasıl uygulanabilir eşiklere, denetim yetkilerine ve olay prosedürlerine çevireceği. Örneğin olay bildirim kuralı, neyin olay sayılacağını, şirketin ne zaman bildirim yapacağını, hangi bulguların yayımlanacağını ve hangi kurumun inceleyeceğini tanımlamak zorunda. Benzer şekilde güvenlik testi zorunluluğu, testin eğitimden önce mi, kullanıma sunulmadan önce mi yoksa modelin yaşamı boyunca mı yapılacağını belirlemeli. Mektup hedefleri adlandırıyor; işleyiş ayrıntılarını yasa koyuculara bırakıyor.

Çağrı tartışmayı etkileyebilir, fakat Kongre liderlerine gönderilmiş bir mektubun yasama gücü yok. Tasarı sunulup sunulmayacağı, metninin ne olacağı ve federal uygulamayla eyalet uygulamasının nasıl birleşeceği henüz açık. Şimdilik doğrulanabilen gelişme, 26 başsavcının imzalı belgeye ve iki başsavcılık duyurusuna dayanan ortak düzenleme talebi.